U bent hier

Sturen én verbinden: naar een toekomstbestendige Rijksoverheid

Afbeelding logo ROB

Snelle maatschappelijke ontwikkelingen veranderen de verhouding tussen overheid en samenleving. De Raad voor het openbaar bestuur vindt dat de Rijksoverheid zich moet aanpassen aan een samenleving die in toenemende mate ‘horizontaal’ is georganiseerd en bestaat uit netwerken van actieve, mondige burgers en maatschappelijke organisaties. Een toekomstbestendige Rijksoverheid moet niet alleen vanuit een centraal punt kunnen sturen en controleren, maar ook verbindingen kunnen leggen met die burgers en organisaties.

Voor sommige taken blijft sturing en controle vanuit Den Haag noodzakelijk (zoals rechtshandhaving, inspectietaken, heffing van belastingen, subsidietoekenningen en rijkshuisvesting). Veel complexe maatschappelijke vraagstukken vergen echter een nieuwe, meer verbindende aanpak, omdat ze beleidsterreinen overstijgen, vernieuwende processen in gang zetten en betrokkenheid vereisen van partijen buiten de overheid (voorbeelden zijn zorginstellingen en scholen, maar ook energiecorporaties, burgerinitiatieven en onlinediensten als Airbnb, Uber en UberPOP). De huidige verticale organisatie van de Rijksoverheid zit zo’n aanpak in de weg. Voor een toekomstbestendige Rijksoverheid die niet alleen kan sturen maar ook kan verbinden, zijn stevige interventies nodig in het politieke en ambtelijke systeem. Gezien het hoge tempo van maatschappelijke ontwikkelingen en het verschil in dynamiek tussen de samenleving en ‘Den Haag’ zijn deze interventies dringend nodig.

De Raad doet vier aanbevelingen om verbindend werken af te dwingen. De aanbevelingen zijn gericht op het politieke domein, de rijksdienst, de wisselwerking tussen beide, en op het veranderproces zelf.