U bent hier

De kracht van community building en hoe je dat aanpakt

Bewoners van de Koornhorst in Amsterdam Zuidoost vonden hun leefomgeving onveilig, onprettig en anoniem. Mede door community building wonen de vierhonderd bewoners nu weer graag in deze seniorenflat. Het praktijkvoorbeeld stond centraal tijdens de sessie ‘De echte kanteling moet nog beginnen’ en toont de kracht van community building.

Ze zat tijden binnen, maar durft nu weer naar buiten met haar rollator, want deze bewoonster gaat tegenwoordig op stap met haar buren en mede-rollatorgebruikers; de Rollende Doorzetters. Andere bewoners sluiten aan bij de Surinaamse kookworkshop of de breiclub van mevrouw Sedoc en mevrouw de Graf in de recreatiezaal. Sommigen hadden al maanden geen stap in deze ruimte gezet. En de vierhonderd bewoners van de serviceflat praten weer vaker met elkaar. In de hal krijgen sommigen letterlijk een gezicht: er hangen portretfoto’s van een aantal van hen met hun levensmotto erbij.

Binnen vier maanden weer een gezellige flat
Van een plek waar niemand graag woonde, waar de mensen elkaar niet kenden en sommigen zich onveilig voelden, werd de Koornhorst binnen vier maanden weer een gezellige flat waar mensen betrokken zijn bij elkaar. Community building speelde daarbij een belangrijke rol vertelt één van de ‘bouwers’ Birgit Oelkers. Zij werd samen met haar collega Irma Vroegop van buitenaf aangetrokken om ervoor te zorgen dat mensen zich weer thuis zouden gaan voelen in de Koornhorst.

Belangrijke aspecten van deze manier van werken: niet probleemgericht en niet meer individueel, maar gemeenschapsgericht met de focus op kansen. Eén van de eerste acties in de flat was een mobiel terras op de gang om in contact te komen met bewoners. ‘De gang was een logische plek. Je komt hier snel mensen tegen en knoopt makkelijk een praatje aan. Ook met degenen die nog nooit een stap in de recreatiezaal hadden gezet omdat de sfeer hen daar tegenstond. De gesprekken op he terras vormde de opmaat tot een ‘ideeëndiner’, die de start symboliseerde van de verandering.

Bewoners houden een oogje in het zeil
Bewoners kregen tijdens het diner de kans hun idee te pitchen om de flat weer gezellig en veilig te maken. In de zaal zaten mensen die zo’n idee zouden kunnen realiseren. Daarnaast werden de activiteiten die er al waren met elkaar gedeeld. ‘Haast niemand wist bijvoorbeeld van het bestaan van de nachtgroep af, tot de nachtbewaker er tijdens het diner over vertelde. Een groep bewoners tussen de 75 en 90 die vanaf 22.30 uur in de hal ging zitten om te kijken wie er zoal binnenkwam. Zo hielden ze een oogje in het zeil, maar ze hadden het ook gezellig samen. Vierden elkaars verjaardag, belden als iemand niet kwam opdagen.’

Volgens Oelkers kan community building op veel plekken worden ingezet. Ze heeft nog wel wat tips. ‘Vraag aan mensen wat hun verlangens zijn, waar ze goed in zijn  en wat ze zelf willen doen  en sluit daarbij aan, ga niet zelf iets aanbieden. Maak het leuk, ook voor jezelf, en vier de hoogtepunten. zoals Jim Diers, internationale communitybuilder ( http://www.neighborpower.org/)  zei: “Why do you have a meeting if you can have a party?” En doe dit niet vanuit protocollen, maar omdat je erin gelooft. Je moet wel een beetje recalcitrant zijn. Als je echt wilt kantelen moet deze filosofie van elke laag worden: binnen gemeente, zorginstellingen en bij bewoners. We hebben nog een weg te gaan, want de échte kanteling moet nog beginnen.’

Waar community building voor staat, in tegenstelling tot hoe we nu gewend zijn te werken volgens Birgit Oelkers.

  • Vanuit talenten en mogelijkheden werken, niet vanuit problemen.
  • Kwetsbaar en krachtig als eenheid; iedereen kan iets bijdragen. Oelkers: ‘Te vaak wordt kracht en kwetsbaarheid als tegenstelling gezien, maar een mens isn zowel krachtig als kwetsbaar zijn.’
  • Gericht op verbindingen en gemeenschappen. Gericht op het groter maken van de kring.
  • Mensen niet alleen zien als eigenaar van problemen, maar ook als eigenaar van kansen. ‘We richten ons te veel op de hulpvraag.’
  • Maak geen speciale programma’s, sluit aan bij wat er al is en bij de agenda van de gemeenschap. Wees flexibel: houd ruimte voor het onverwachte. ‘We werken nog te veel met plannen en formats.'
  • Gericht op gemeenschappen en gemeenschapskracht. Nu ligt de nadruk vaak  teveel op individuele ondersteuning vanuit eigen kracht.
  • Het gaat om gevoelde verantwoordelijkheid die gedeeld wordt met anderen: je lost de problemen niet voor een ander op, maar met elkaar, want: ‘Whatever you do for me but without me, you do against me.’