U bent hier

Ubuntu: ik ben omdat wij zijn

Door: 
Nies Medema
10-12-2015
Foto: 
Nies Medema

Toen mijn goede vriend Godian Ejiogu me vroeg of ik een ondernemerschapstraining aan de groep West-Afrikaanse vrouwen in Amsterdam Zuidoost wilde geven, had ik zo mijn twijfels. Ik had twee trainingen collectief ondernemerschap ontwikkeld met vrouwen van diverse herkomst en ik ben al 20 jaar ondernemer, maar toch aarzelde ik. Snapte ik voldoende wat deze vrouwen nodig hadden? Had ik genoeg netwerk in Zuidoost dat hen kon ondersteunen? Er waren veel onderlinge conflicten en het opleidingsniveau was heel divers: van laaggeletterd tot universitair. Ik zou dus iets moeten zoeken dat mensen bond die ik nog niet eens kende en hen leerde ondernemen.

Moed

Godian en ik kennen elkaar al 18 jaar. Als hij me iets toevertrouwt, dan geloof ik dat het kan. Het belangrijkst was dat de vrouwen zelf om een training ondernemerschap hadden gevraagd. Ik had de denkkracht van mijn goede vriend en zo’n 20 vrouwen ter beschikking. En zij hadden allemaal iets gedaan waarvoor moed nodig was: ze hadden hun geboorteland verlaten om ergens anders te gaan wonen.

Dialoog

Godian was ooit met een Nigeriaanse collega-journalist mijn kantoor aan het Singel binnengelopen om met mij een conferentie over multiculturele dialoog te organiseren. Ik had voorgesteld dat we eerst eens zelf zouden beginnen met een dialoog. We aten een jaar lang elke eerste maandag van de maand op mijn kantoor met mensen die daar zin in hadden en die meebrachten wat ze zelf graag aten dat dat wilden delen.  Samen ontwikkelden we het programma Family Matters, dat in 2003 zeven interactieve workshops organiseerde met zo’n 75 mensen uit tien verschillende landen.

Fraude

Inmiddels had Godian gewerkt bij het daklozenpastoraat in Rotterdam en het drugspastoraat in Amsterdam. We waren al eens samen beschuldigd van fraude toen we geld voor een Nigeriaanse school wilden ophalen via een sponsorloop op een Amsterdamse school. Voor sommige ouders was het volkomen duidelijk dat wij die paar honderd Euro in onze eigen zak zouden steken. Ik was daar heel kwaad over, maar een van zijn Nigeriaanse vrienden reageerde filosofisch: ‘Nigerians have worked very hard to earn this reputation, and we have to work even harder to undo it.

Ontbijt

Godian heeft veel contacten met Afrikaanse Nederlanders. Hij zag hoe geïsoleerd sommige West-Afrikaanse vrouwen leefden en hoe weinig geld ze hadden. Hij begon met ontbijt te serveren in de Nieuwe Stad, een kerkgebouw. Daar kwamen steeds meer vrouwen op af en hij begon contact te zoeken met organisaties en instellingen die hen van dienst konden zijn: de voedselbank, maatschappelijk werk, ggz instellingen, schuldhulpverlening, fondsen en de gemeente Amsterdam. Toen de vrouwen vroegen om ondernemerschapstraining, vroeg hij mij. Inmiddels hadden ze samen de stichting Migrant Moeder en Kind opgericht.

Conflict

Als grootste probleem zag ik in de onderlinge conflicten. Je netwerk is je grootste kapitaal als ondernemer en netwerk bouwen doe je met vertrouwen.  Als het wantrouwen zo groot was, hoe moesten ze dan ooit gaan samenwerken met anderen, laat staan voor opdrachtgevers? In rustiger levens maakte dat al veel kapot. Ik had van heel dichtbij gezien in andere wijken hoe actieve buurtbewoners die ongeveer hetzelfde wilden ruzie maakten en elkaar in de weg zaten. Daarom had ik een rondje gemaakt langs vijf community leaders in verschillende wijken in Amsterdam om hen te vragen hoe ze daarmee omgingen. ‘Ernaast staan, niet ertussen’ was een van de gouden tips die ik kreeg van Firoez Aazarhoosh. En Godian zelf was getraind in non-violent communication.

Kwanda

Dan moest de training nog beginnen. Gelukkig kende ik Jacqueline van Loon, die de Kwanda methodiek van de Zuidafrikaanse Gavin Andersson in Nederland had geïntroduceerd. In Amsterdam was daar de wijkaanpak op gebaseerd. Daarbij leren wijkbewoners al doende hoe ze zichzelf en hun wijk kunnen ontwikkelen. In drie gebieden was daarmee ervaring opgedaan en in één daarvan had ik al gewerkt: in de Kolenkitbuurt in Amsterdam West.

Ubuntu

In die tijd maakte ik ook kennis met de Nederlandse stichting die het inclusief werken voorstaat: Ubuntu. Dat ia een Zuid Afrikaans begrip en betekent zoveel als: ik ben omdat wij zijn. Nu leer ik  sinds een jaar met hen hoe we in Zuidoost kunnen ondernemen. Door samen te doen, door de talenten en vaardigheden van ieder afzonderlijk te verkennen en die samen te voegen. Zij vertellen mij hoe dat het beste kan. En ze organiseren netwerkbijeenkomsten en presenteren hun ideeën aan politici en beleidsmakers.

Godian en ik kijken met hen hoe we die gecombineerde kennis koppelen aan Amsterdams en Nederlands beleid. Wethouder Ivens kwam al op bezoek, Wethouder Vliegenthart ontwikkelt een beleid op collectief ondernemerschap en minister Ploumen zoekt Afrikanen in diaspora om kennis mee te delen.

Voorlopers

Inmiddels hebben acht vrouwen die samen verder willen met een andere vrouwengroep een coöperatie opgezet, ze bieden daarin catering en hosting van expertmeetings waarbij ze hun kennis over migratie en Afrika inzetten. Ze krijgen binnenkort een startsubsidie van het stadsdeel Zuidoost. Dat geld gebruiken ze om deelbedrijven op te zetten en voor een haalbaarheidsstudie, samen met de Hogeschool van Amsterdam. De afdeling Economie van de HvA wil onderzoeken hoe de economie van Zuidoost werkt. Dat stadsdeel loopt namelijk voorop waar het gaat over alternatieve vormen van participatie en werk. De vrouwen zijn daarin thuis. Ze helpen zichzelf en de wetenschap hiermee vooruit. Ze zijn voorlopers op het gebied van migratie en ondernemerschap in onzekere tijden. Ze wijzen mij en andere ondernemers daarin de weg.