U bent hier

4 tips voor de ontwikkeling van uw burgerinitiatief

Door: 
Paul van Bree
24-03-2015

Ik ben Paul van Bree. Bedrijven en overheden geef ik inzicht in trends en ontwikkelingen. Zij gebruiken deze kennis om strategische beslissingen te nemen of om draagvlak voor activiteiten op te bouwen. Van de samenleving zelf wordt steeds meer verwacht; een van de grootste ontwikkelingen van dit moment. Ik adviseer initiatiefnemers en overheden hoe zij dit goed kunnen oppakken.

Met mijn maandelijks E-magazine over burgerinitiatieven wil ik kennis en mensen verbinden om zo initiatieven vanuit de samenleving verder te brengen. Er is al zoveel kennis aanwezig, maar het is soms lastig voor individuele initiatiefnemers om deze kennis te ontsluiten. Doedemocratie.net vroeg mij om een artikel te schrijven waarmee u uw burgerinitiatief verder kunt ontwikkelen.

De organisatie van uw initiatief

Ik ga ervan uit dat uw initiatief de ideefase voorbij is. U hebt scherp wat en voor wie uw initiatief bedoeld is. De volgende stap is het goed organiseren van uw initiatief, de doelen worden aangescherpt en de organisatie wordt ingericht. De eerste en tweede tip hieronder helpen u om de juiste vorm voor uw organisatie te bepalen.

Invulling van behoeften

Tip 3 geeft u inzicht in de behoeften van de meeste burgerinitiatieven. Cruciaal bij het invullen van de behoeften is dat u de waarde van uw initiatief kunt aangeven. Waarden als: het aantal mensen dat uw initiatief bereikt, het aantal betrokken personen en het gebied waar u actief bent (wijk, dorp, regio). De vierde tip geeft u een handreiking om deze waarde te kunnen bepalen.

Hulpmiddel voor provincie en gemeente

Tip 4 is ook interessant voor provincie en gemeenten, om de samenwerking met burgerinitiatieven goed en gemakkelijker te kunnen organiseren. U weet welke waarde het initiatief en de initiatieven gezamenlijk vertegenwoordigen in uw werkgebied, wat zij nodig hebben om zich verder te kunnen ontwikkelen en u weet hoe toekomstbestendig deze zijn.

4 tips

1. Kies de juiste juridische vorm

Bij een burgerinitiatief wordt al snel aan een coöperatie gedacht. Maar dit hoeft niet altijd de meest geschikte vorm te zijn voor uw initiatief. Daarom heb ik in onderstaand schema de afwegingskaders weergegeven.


Wilt u meerdere personen betrekken voor langere termijn, dan kiest u al snel voor een vereniging of een coöperatie. In een samenwerking tussen bedrijven rondom het opzetten van een initiatief, is een VOF of BV een betere keuze. Wanneer u samen wilt werken met zowel bedrijven als particulieren, dan blijft eigenlijk alleen de coöperatie over als meest geëigende rechtsvorm. Voor een uitgebreide toelichting kunt u hier klikken.

2. Doe voor aanvang de coöperatiecheck

Toen ik antwoord ging zoeken op deze vraag kwam ik terecht op de website van de Kamer van Koophandel. Hier wordt toegelicht wat er allemaal komt kijken bij het oprichten van een coöperatie:

  • Wat is een coöperatie
  • Wat zijn de belangrijkste randvoorwaarden
  • Wat zijn de belangrijkste voordelen
  • Wat zijn de nadelen van een coöperatie
  • Wat zijn de fiscale aspecten van een coöperatie
  • Hoe is de aansprakelijkheid geregeld binnen een coöperatie
  • Wat zijn de voornaamste verschillen met overige ondernemingsvormen

Klik hier voor de coöperatiecheck.

3. Bepaal wat uw grootste behoeften zijn

Ik heb een steekproef gedaan naar de grootste behoeften van burgerinitiatieven op basis van de Maatschappelijke Exchange database. Een landelijke database gevuld met burgerinitiatieven (zie volgend onderwerp). Hieruit blijkt dat initiatiefnemers aan de vier onderwerpen in de piramide hieronder de grootste behoefte hebben.

4. Bepaal de waarde van uw initiatief

Om invulling te kunnen geven aan de behoeften van uw initiatief, hebt u vaak partijen in uw omgeving nodig. Bijvoorbeeld de gemeente of mogelijke samenwerkingspartners. Om te kunnen bepalen of samenwerking met uw initiatief zinvol is voor deze partijen, is het waardevol dat u kunt aangeven welke waarde uw initiatief vertegenwoordigd.

Met waarde bedoel ik meerdere zaken:

  • Hoe groot is de groep mensen die je bereikt;
  • Hoe groot is je fysieke bereik (een dorp, stad of zelfs een regio);
  • Hoeveel mensen zijn betrokken bij je initiatief (als vrijwilliger of betaalde kracht);
  • Hoeveel uur per week dragen zij bij aan het initiatief;
  • Wat wil je initiatief bevorderen (zelfredzaamheid, duurzame energieopwekking, etc);
  • Welke subwaarden bevorder je tegelijkertijd (ontmoeting, educatie, gezonde levensstijl, etc);
  • Waar komen je inkomsten vandaan (eigen verdienmodel, subsidie, etc).

Een handige tool om dit voor uzelf én voor uw omgeving zichtbaar te maken, is door het invullen van de Maatschappelijke Exchange. Een platform dat de maatschappelijk meerwaarde van initiatieven uit de samenleving transparant maakt en investeren en participeren in die initiatieven bevordert.

Kracht in Nederland heeft dit platform ontwikkeld in samenwerking met diverse partners, omdat er nog geen instrument was dat de meerwaarde en behoeften van burgerinitiatieven inzichtelijk maakt. De functie van de MAEXchange is drieledig:

  1. Overzicht geven wat de waarde is van alle initiatieven in uw werkgebied (bereik, tijdsinzet vrijwilligers, toekomstbestendigheid, behoeften, etc);
  2. Initiatieven in contact brengen met financiers en ondersteunen in andere treden van de piramide. Doel hiervan is het vergroten van de zelfredzaamheid van initiatieven;
  3. Initiatiefnemers van lopende initiatieven en initiatieven in de ideefase in beeld brengen bij overheden. Dit om de samenwerking te bevorderen.

Door uw initiatief aan te melden in de MAEXchange maakt u het makkelijker om oplossingen te vinden voor de thema’s op vier treden van de behoeftenpiramide.

MAEXchange voor gemeenten en provincies

Initiatieven kunnen zich inschrijven in de MAEXchange. Op basis hiervan maak ik samen met Kracht in Nederland een scan welke initiatieven er in uw gemeente zijn en welke waarde zij vertegenwoordigen. Dit biedt basismateriaal voor uw als beleidsmaker bij de samenwerking rondom burgerparticipatie en overheidsparticipatie in uw gemeente.

Bent u geïnteresseerd in meer tips rondom burgerinitiatieven of wilt u meer weten over trends en ontwikkelingen, neem dan eens een kijkje op mijn website: www.paulvanbree.nl.